معرفی پوهنځی علوم اجتماعی
مقدمه
با توجه به اهمیت فوق العاده که ولایت بامیان در بخشهای اجتماعی، تاریخی و فرهنگی دارد، با صلاحدید وزارت محترم تحصیلات عالی برای تربیه و پرورش کادرهای مسلکی در سطح ملی و بین المللی با درخواست پوهنتون بامیان برای ایجاد پوهنځی مستقل تحت نام پوهنځی علوم اجتماعی در چوکات وزارت محترم تحصیلات عالی کشور، بر اساس حکم شماره 3325/4247 مورخ 1/12/1388 مقام وزارت و مکتوب شماره 1042/1372 مورخ 3/12/1388 آمریت دیپارتمنت علوم دینی و تقنینی ریاست انسجام منطور گردید. پوهنځی علوم اجتماعی یکی از بخشهای کلیدی و تأثیرگذار در ساختار علمی و آموزشی این پوهنتون است که با هدف تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد در حوزههای مختلف علوم اجتماعی تأسیس گردیده است. این پوهنځی از سال ۱۳۸۹ هجری شمسی فعالیت خود را به طور رسمی با دیپارتمنتهای تاریخ و جامعهشناسی آغاز کرده و در طول سالهای گذشته با ایجاد دیپارتمنتهای متنوع مانند فلسفه، توریزم و باستانشناسی، نقش مهمی در توسعه دانش و تحقیق در سطح کشور ایفا نموده است.
با تکیه بر برنامههای آموزشی بهروز، کادر علمی مجرب و همکاریهای علمی-تحقیقی، پوهنحی علوم اجتماعی کوشیده است تا زمینههای لازم برای رشد علمی و فرهنگی جوانان مستعد و علاقهمند را فراهم آورد و با استفاده از روشهای تحقیقی نوین، پاسخگوی نیازهای جامعه و بازار کار باشد. این پوهنځی با تمرکز بر ارزشهای اسلامی ، هویت فرهنگی و مشارکت فعال در فرآیند توسعه اجتماعی، به عنوان یک نهاد پیشرو در ارتقاء سطح تحصیلات عالی و تحقیقهای اجتماعی شناخته شده است. . این پوهنځی از بدو تآسیس تا اکنون صدها کادر مسلکی را به سویه لیسانس از رشتههای تاریخ، جامعهشناسی، فلسفه، باستانشناسی و توریزم به جامعه تقدیم نموده است.
دستاوردهای علمی و آموزشی
از آغاز فعالیت تاکنون (۱۴۰۴ هـ.ش)، این پوهنځی توانسته است ۲۳۲۸ تن از محصلان (۱۷۸۵ نفر ذکور و ۵۴۳ نفر اناث) را در سطح لیسانس فارغالتحصیل نموده و به جامعه علمی افغانستان تقدیم کند. برنامههای درسی دیپارتمنتهای مختلف این پوهنځی شامل مضامین تخصصی، مسلکی و عمومی پوهنتونشمول مانند تاریخ معاصر افغانستان، ثقافت اسلامی، زبان انگلیسی، محیط زیست و... میباشد.
ساختار اداری و تشکیلات داخلی
عالیترین مرجع تصمیمگیری در پوهنځی علوم اجتماعی، شورای علمی و جلسه عمومی استادان میباشد. علاوه بر این، کمیتههای فعال ذیل در چارچوب این پوهنځی فعالیت دارند:
- کمیته دعوت و ارشاد
- کمیته تضمین کیفیت
- کمیته نظم و دسپلین و سمع شکایات
- کمیته نصاب تحصیلی
- کمیته امتحانات
- کمیته تحقیقات
- کمیته پلان استراتژیک
- کمیته فرهنگی و تدویر سمینارها
- انجمن علمی محصلان
ارتقای ظرفیت علمی استادان
از آغاز فعالیت تاکنون، برنامههای مختلف ارتقای ظرفیت برای اساتید روی دست گرفته شده است. از مجموع ۲۰ تن استاد:
- ۲ تن موفقانه دوره دوکتورا را در کشورهای هندوستان و ترکیه به پایان رساندهاند؛
- ۱۲ تن دوره ماستری را در کشورهای هندوستان، چین، ایران و ترکیه موفقانه به اتمام رساندهاند؛
- ۲ تن دیگر فعلاً در مقطع ماستری در ایران و افغانستان مشغول تحصیل میباشند.
- برای ۴ تن دیگر از اساتید، برنامه اعزام به دوره ماستری به کشورهای بورسدهنده در دست اقدام است.
این تلاشها در راستای فراهمآوری زمینه تحصیلات عالی با کیفیتتر برای اساتید و تقویت بنیه علمی پوهنځی ادامه دارد.
وضعیت فعلی نیروی انسانی و محصلان
بر اساس تشکیل سال ۱۴۰۴، پوهنځی علوم اجتماعی دارای تشکیلات ذیل میباشد:
- ۲۰ تن استاد
- ۱ مدیر تدریسی
- ۱ مدیر اجرائیه
- ۳ کارمند خدماتی
- ۴۱۶ محصل در حال تحصیل
چالشها و نیازمندیها
با وجود جایگاه کلیدی این پوهنځی در ساختار پوهنتون بامیان، متأسفانه تا کنون فاقد:
- کتابخانه مستقل
- سالون کنفرانسها
- مرکز کمپیوتر
میباشد که این امر فعالیتهای علمی و آموزشی را با چالش جدی مواجه ساخته است. تلاشهایی جهت جذب کمکهای داخلی و خارجی برای رفع این کمبودها در جریان است.
فهرست کادر رهبری و اداری
- پوهندوی دکتور محمد ملا فروتن سالنگی – رئیس پوهنځی علوم اجتماعی
- پوهنوال شیرعلی صمیمی – معاون پوهنځی علوم اجتماعی
- پوهندوی محمد رضا اکبری – آمر دیپارتمنت جامعهشناس
- پوهنمل محمد جواد نظری – آمر دیپارتمنت تاریخ
- پوهنمل عبدالصمد حکمت – آمر دیپارتمنت فلسفه
- نامزد پوهنیار عطاالله کریمی – آمر دیپارتمنت باستانشناسی
- نامزد پوهنیار سید عبدل سجادی – آمر دیپارتمنت توریزم
- آفتابالدین تسکین – مدیر تدریسی
- علی جمعه همدرد – مدیر اجرائیه
|
جدول آمار استادان پوهنځی علوم اجتماعی بر اساس درجه تحصیل و رتبه علمی |
||||||||
|
درجه تحصیل |
رتبه علمی |
|||||||
|
داکتر |
ماستر |
لسانس |
پوهاند |
پوهنوال |
پوهندوی |
پوهنمل |
پوهنیار |
نامزد پوهنیار |
|
۲ |
۱۲ |
۶ |
۰ |
۱ |
۳ |
۷ |
۳ |
۶ |
برنامههای کوتاهمدت و درازمدت
الف – برنامههای کوتاهمدت:
- برگزاری سمینارها و کنفرانسهای علمی در موضوعات مرتبط با علوم اجتماعی.
- برگزاری دورههای آموزشی کوتاهمدت در زمینههای مختلف از جمله:
- روش تحقیق در علوم اجتماعی
- نظریههای توسعه
- مهارتهای پروپوزلنویسی
- کاربرد تکنالوژی در تحقیق و تدریس
- روشهای نوین تدریس
- همکاری با رسانههای همگانی (رادیو، تلویزیون) جهت تدویر میزگردهای علمی و برنامههای اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و تاریخی.
- همکاری با مراکز علمی ـ تحقیقی در اجرای پروژههای آموزشی، تحقیقاتی، برنامهریزی و سیاستگذاری و ارائه مشاورههای علمی.
- همکاری با ادارات دولتی و خصوصی در اجرای پروژههای فرهنگی، ترویج فرهنگ همپذیری، حفظ میراث فرهنگی و آموزشهای اجتماعی.
- ارزیابی مشکلات محصلان و تلاش در جهت حل چالشهای تحصیلی و روانی آنان.
- ارزیابی کمی و کیفی برنامههای آموزشی و ساختاری پوهنځی به صورت دوامدار با هدف بهبود مستمر کیفیت.
ب – برنامههای درازمدت:
- ارتقای ظرفیت علمی استادان از طریق فراهمسازی زمینههای تحقیقاتی و ادامه تحصیل در مقاطع ماستری و دکتورا.
- تلاش برای ایجاد دورههای ماستری و دکتورا در رشتههای مختلف علوم اجتماعی در چوکات همین پوهنځی.
- ایجاد دیپارتمنتهای جدید مانند:
- مردمشناسی
- علوم سیاسی
- تاریخ معاصر
- امور اجتماعی
- تجهیز پوهنځی به کتابخانه مستقل و مدرن با سیستمهای کتابداری دیجیتال، قابلیت جستجوی کامپیوتری، امانتدهی منابع و صدور کارت عضویت.
- تجهیز پوهنځی به مرکز تکنالوژی معلوماتی (IT) با قابلیت پاسخگویی به نیازهای علمی، و ایجاد ارتباط با مراکز تحقیقاتی دانشگاههای خارجی و نهادهای علمی معتبر بینالمللی.
- برقراری روابط علمی با دانشگاهها و مراکز علمی منطقهای و بینالمللی به منظور تبادل تجارب، اعزام استادان و محصلان به دورههای تحصیلات عالی.
- ایجاد یک فصلنامه علمی با عنوان "افق علوم اجتماعی" برای نشر مقالات علمی، یافتههای تحقیقی استادان، محصلان و پژوهشگران در حوزههای مختلف علوم اجتماعی.
پوهندوی دکتور محمدملا سالنگی از چهرههای برجسته علمی کشور است که بیش از دو دهه در حوزه تدریس، تحقیق و مدیریت علمی نقش فعال و اثرگذار ایفا نموده است. وی در سال ۱۳۵۷ در قریه آغیلخان ولسوالی سالنگ ولایت پروان متولد شد و پس از تکمیل دوره ابتدایی در زادگاهش، در سال ۱۳۸۲ از لیسه محمدعلم فیضزاد کابل فارغالتحصیل گردید.
دکتور سالنگی در سال ۱۳۸۵ با درجه ممتاز از دیپارتمنت تاریخ پوهنتون تعلیم و تربیه کابل فارغ شد و در سال ۱۳۸۶ بهعنوان استاد در پوهنتون بامیان مقرر گردید. وی طی سالهای بعدی به ترتیب به رتبههای علمی پوهنیار، پوهنمل و در نهایت پوهندوی ارتقا یافت.
در سال ۱۳۹۱ با دریافت بورس تحصیلی، دوره ماستری خود را در دیپارتمنت تاریخ پوهنتون دهلی در کشور هندوستان آغاز و در سال ۱۳۹۴ به پایان رساند. سپس فعالیتهای علمی خود را در پوهنتون بامیان از سر گرفت. در سال ۱۳۹۶ بهعنوان رئیس پوهنځی علوم اجتماعی مقرر گردید و تا سال ۱۳۹۹ در این سمت ایفای وظیفه نمود.
در سال ۱۳۹۹ موفق به دریافت بورس دکتورا از کشور هندوستان شد و در پوهنتون لکنهو، ایالت اتراپردیش، دوره دکتورای خود را با موفقیت به پایان رساند. عنوان رساله دکتورای وی «بررسی تاریخی عوامل بیرونی جنگ داخلی افغانستان (۱۳۸۹–۲۰۰۱)» بود. وی پس از بازگشت، بار دیگر در سال ۱۴۰۳ بهعنوان رئیس پوهنځی علوم اجتماعی پوهنتون بامیان تعیین گردید و تا اکنون در این سمت مصروف خدمت میباشد.
از آثار علمی ایشان میتوان به دو رساله تحقیقاتی، ۱۲ مقاله علمی منتشرشده در ژورنالهای بینالمللی و ۱۰ مقاله در ژورنالهای ملی اشاره کرد. همچنین، وی در بیش از ۱۰ کنفرانس علمی داخلی و خارجی در حوزه تاریخ و روابط بینالملل مشارکت فعال داشته است. دکتور سالنگی با تخصص، تعهد و تجربه علمی گسترده، از چهرههای تأثیرگذار در عرصه تحصیلات عالی افغانستان بهشمار میرود.
معرفی دیپارتمنتها
پوهنځی علوم اجتماعی دارای پنج دیپارتمنت فعال میباشد که در ادامه بهطور مختصر معرفی میگردند:
۱. دیپارتمنت تاریخ
دیپارتمنت تاریخ در آغاز مطابق حکم شماره ۸۶۱ مورخ ۲۸/۱۱/۱۳۸۵ از سوی وزارت محترم تحصیلات عالی در چوکات پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بامیان تأسیس گردید. پس از ایجاد پوهنځی علوم اجتماعی در سال ۱۳۸۹، این دیپارتمنت به ساختار جدید منتقل شد و از آن زمان تا اکنون، فعالیتهای علمی، آموزشی و تحقیقی خود را با جدیت ادامه داده است. این دیپارتمنت از سال ۱۳۸۶ بهطور رسمی آغاز به کار کرده و همواره در راستای ارتقای ظرفیت علمی نسل جوان، با وجود چالشها و محدودیتها، تلاش مستمر داشته است. از سال ۱۳۹۰ به بعد، فعالیتهای آن در چوکات پوهنځی علوم اجتماعی ادامه یافته و تا کنون صدها فارغالتحصیل متخصص در سطح لیسانس به جامعه علمی افغانستان تقدیم کرده است.
دیپارتمنت تاریخ در حال حاضر دارای پنج عضو کادر علمی با مدارک دکتورا، ماستری و لیسانس و با رتبههای علمی پوهنوال، پوهندوی، پوهنمل و نامزد پوهنیار میباشد. اعضای کادری این دیپارتمنت متعهد به تحقق اهداف استراتژیک وزارت تحصیلات عالی در سطح ملی و تلاش برای همراستا ساختن فعالیتهای علمی با نیازهای محلی، اجتماعی و فرهنگی ولایت بامیان میباشند. رشد و انکشاف این دیپارتمنت براساس ارزشها، اولویتها و معیارهای استراتژیک نظام تحصیلات عالی کشور ارزیابی و برنامهریزی میگردد.
|
لیست اساتید دیپارتمنت تاریخ با تفکیک درجه تحصیل، رتبه علمی و سمت |
||||
|
شماره |
نام و تخلص |
درجه تحصیل |
رتبه علمی |
سمت |
|
۱ |
محمدملا سالنگی |
دکتور |
پوهندوی |
ریس پوهنحی |
|
۲ |
شیرعلی صمیمی |
ماستر |
پوهنوال |
معاون پوهنحی |
|
۳ |
محمد جواد نظری |
ماستر |
پوهنمل |
آمردیپارتمنت |
|
۴ |
محمد بشیر الهام |
ماستر |
پوهنمل |
استاد |
|
۵ |
سید حسین کاظمی |
لیسانس |
نامزد پوهنیار |
استاد |
۲. دیپارتمنت جامعهشناسی
دیپارتمنت جامعهشناسی براساس حکم شماره (3452/3488) مورخ ۱۵/۱۱/۱۳۸۵ مقام محترم وزارت تحصیلات عالی، در چوکات پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بامیان تأسیس گردید. با ایجاد پوهنځی علوم اجتماعی در سال ۱۳۸۹، این دیپارتمنت به ساختار جدید منتقل شد و از آن زمان تا کنون فعالیتهای علمی و آموزشی خود را ادامه داده است. در حال حاضر، این دیپارتمنت دارای پنج عضو کادر علمی با مدارج تحصیلی دکتورا و ماستری و با رتبههای علمی پوهندوی، پوهنمل و پوهنیار میباشد. اعضای کادری این دیپارتمنت در راستای تربیت کادرهای متخصص علوم اجتماعی، تدریس نظری و فعالیتهای میدانی را بهصورت همزمان پیش میبرند.
نصاب درسی دیپارتمنت جامعهشناسی با توجه به نیازمندیهای بازار کار و اقتضائات جامعه طراحی گردیده و تلاش دارد تا با رویکرد تحلیلی و تحقیقی، پدیدههای اجتماعی را بررسی و تحلیل نماید. اعضای این دیپارتمنت متعهد به تحقق برنامههای استراتژیک توسعه تحصیلات عالی در سطح ملی و بینالمللی بوده و همواره فعالیتهای خود را با درنظرداشت ویژگیها و اولویتهای محلی ساماندهی مینمایند. انکشاف این دیپارتمنت بر مبنای ارزشها و معیارهای تعیینشده توسط وزارت تحصیلات عالی ارزیابی میشود.
|
لیست اساتید دیپارتمنت جامعهشناسی با تفکیک درجه تحصیل، رتبه علمی و سمت |
||||
|
شماره |
نام و تخلص |
درجه تحصیل |
رتبه علمی |
سمت |
|
۱ |
رمضان احمدی |
دکتور |
پوهندوی |
استاد |
|
۲ |
محمدرضا اکبری |
ماستر |
پوهندوی |
آمردیپارتمنت |
|
۳ |
محمد تقی تقدسی |
ماستر |
پوهنمل |
استاد |
|
۴ |
حسن رضا پرهام |
ماستر |
پوهنیار |
استاد |
|
۵ |
حکیم جویا |
ماستر |
پوهنیار |
استاد |
۳. دیپارتمنت توریزم
با توجه به اهمیت اجتماعی، فرهنگی و به ویژه اقتصادی صنعت توریزم، دیپارتمنت توریزم با هدف تربیت کادرهای ملی کارآمد و مؤثر تأسیس گردید. این دیپارتمنت براساس حکم شماره (۳۳۲۵/۴۲۴۷) مورخ ۱/۱۲/۱۳۸۸ وزارت محترم تحصیلات عالی، در چوکات پوهنځی علوم اجتماعی پوهنتون بامیان ایجاد شده است. در حال حاضر، دیپارتمنت دارای چهار عضو کادر علمی با مدارک تحصیلی ماستری و لیسانس و رتبههای علمی پوهنیار و نامزد پوهنیار میباشد. اعضای کادری این دیپارتمنت متعهد به اجرای برنامههای استراتژیک توسعه تحصیلات عالی در سطح ملی و بینالمللی بوده و فعالیتهای خود را متناسب با ویژگیها و نیازهای محلی سامان میدهند. رشد و پیشرفت علمی و آموزشی دیپارتمنت توریزم بر اساس اولویتها، ارزشها و معیارهای استراتژیک توسعه تحصیلات عالی کشور ارزیابی و هدایت میشود.
|
لیست اساتید دیپارتمنت توریزم با تفکیک درجه تحصیل، رتبه علمی و سمت |
||||
|
شماره |
نام و تخلص |
درجه تحصیل |
رتبه علمی |
سمت |
|
۱ |
محمدعلی امینی |
ماستر |
پوهنیار |
استاد |
|
۲ |
سید عبدل سجادی |
لیسانس |
نامزدپوهنیار |
آمردیپارتمنت |
|
۳ |
ابراهیم عسکری |
لیسانس |
نامزد پوهنیار |
استاد |
|
۴ |
علی رضا طاهری |
لیسانس |
نامزدپوهنیار |
استاد |
۴. دیپارتمنت باستانشناسی
دیپارتمنت باستانشناسی در سال ۱۳۹۰ هـ.ش، در چارچوب پوهنځی علوم اجتماعی پوهنتون بامیان، با توجه به وجود آثار باستانی و تاریخی ارزشمند، به ویژه آثار ثبت شده در یونسکو، فعالیت خود را آغاز نمود. این دیپارتمنت دارای چهار عضو کادر علمی با مدرک لیسانس و رتبههای علمی پوهنیار و نامزد پوهنیار میباشد. از سال ۱۳۹۳ تاکنون، این دیپارتمنت موفق به فارغالتحصیلی ۲۹۵ نفر شده است.در حال حاضر، دیپارتمنت شامل دو استاد رسمی، دو استاد قراردادی میباشد.
اعضای کادری این دیپارتمنت متعهد به اجرای برنامههای استراتژیک توسعه تحصیلات عالی در سطوح ملی و بینالمللی بوده و تلاش میکنند فعالیتهای خود را با توجه به ویژگیها و نیازهای محلی سازماندهی نمایند. رشد و پیشرفت علمی و تحصیلی این دیپارتمنت بر اساس اولویتها، ارزشها و معیارهای استراتژیک توسعه تحصیلات عالی کشور ارزیابی و هدایت میشود.
|
لیست اساتید دیپارتمنت باستانشناسی با تفکیک درجه تحصیل، رتبه علمی و سمت |
||||
|
شماره |
نام و تخلص |
درجه تحصیل |
رتبه علمی |
سمت |
|
۱ |
عطاالله کریمی |
لیسانس |
نامزدپوهنیار |
آمردیپارتمنت |
|
۲ |
سیدعلی رضا مشفق |
لیسانس |
نامزدپوهنیار |
استاد |
|
۳ |
|
|
|
|
|
۴ |
|
|
|
|
۵. دیپارتمنت فلسفه
دیپارتمنت فلسفه بر اساس حکم شماره (۴۲۴۷/۳۳۲۵) مورخ ۱/۱۲/۱۳۸۸ وزارت محترم تحصیلات عالی، در چارچوب پوهنځی علوم اجتماعی پوهنتون بامیان تأسیس گردید. این دیپارتمنت دارای چهار عضو کادر علمی با مدرک ماستری و رتبه علمی پوهنمل میباشد و تاکنون توانسته است صدها متخصص لیسانس را به جامعه تحویل دهد. اعضای کادری دیپارتمنت فلسفه متعهد به اجرای برنامههای استراتژیک توسعه تحصیلات عالی در سطوح ملی و بینالمللی بوده و تلاش میکنند فعالیتهای خود را با توجه به ویژگیها و نیازهای محلی بهصورت هدفمند سازماندهی نمایند. رشد و پیشرفت علمی و آموزشی این دیپارتمنت بر اساس اولویتها، ارزشها و معیارهای استراتژیک ملی توسعه تحصیلات عالی ارزیابی و هدایت میشود.
|
لیست اساتید دیپارتمنت فلسفه با تفکیک درجه تحصیل، رتبه علمی و سمت |
||||
|
شماره |
نام و تخلص |
درجه تحصیل |
رتبه علمی |
سمت |
|
۱ |
عبدالصمد حکمت |
ماستر |
پوهنمل |
آمردیپارتمنت |
|
۲ |
خلیل الله فرزام |
ماستر |
پوهنمل |
استاد |
|
۳ |
محمدضیا روشنگر |
ماستر |
پوهنمل |
استاد |
|
۴ |
محمدهادی باهنر |
ماستر |
پوهنمل |
استاد |
خلاصه
پوهنځی علوم اجتماعی پوهنتون بامیان بهعنوان یکی از نهادهای مهم و کلیدی علمی، متعهد به پیشبرد اهداف آموزشی، تحقیقی و حرفهای تحصیلات عالی در افغانستان میباشد. ماموریت اساسی این پوهنځی، ظرفیتسازی از طریق تربیت کادرهای متخصص در رشتههای مهم علوم اجتماعی چون تاریخ، باستانشناسی، توریزم، جامعهشناسی و فلسفه است. پوهنځی با تأکید بر رهبری علمی و ارتقای تحقیق، متعهد به توسعه و تطبیق پروژههای علمی، ایجاد همکاریهای ملی و بینالمللی، و تبادل تجارب علمی میباشد.
در راستای تحقق این اهداف، این پوهنځی فعالیتهای گوناگونی را دنبال میکند؛ از جمله تدریس تخصصی، جذب سالانه محصلان از طریق امتحان کانکور، آموزشهای عملی، تضمین کیفیت، تحلیل و ارزیابی نیازها و گزارشدهی به سطوح بالاتر، و برنامهریزیهای منظم علمی در بازههای هفتگی، ماهانه، سمستری و سالانه.
از جمله اولویتهای نهادی پوهنځی میتوان به تربیت نیروی انسانی متخصص، استفاده از روشها و دادههای علمی بهروز، و تقویت تواناییهای تحقیقی استادان و محصلان اشاره کرد. با این حال، این پوهنځی با چالشهای مهمی نیز مواجه است؛ از جمله کمبود اعضای کادری دارای تحصیلات عالی و رتبههای بلند، نبود زیرساختهای لازم، بیتوجهی نهادهای ملی و بینالمللی به اهمیت علوم اجتماعی، و نهادینه نبودن فرهنگ تحقیق در این حوزه.